Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει αργότερα μέσα στο έτος την πρότασή της για τον νέο νόμο σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας (ERA Act). Εν όψει αυτής της πρωτοβουλίας, η Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας (ITRE) του Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε ψήφισμα που καθορίζει τις βασικές προτεραιότητες για το επερχόμενο νομοθετικό εργαλείο.
Δέσμευση για την ελεύθερη κυκλοφορία της γνώσης
Κεντρικό μήνυμα του ψηφίσματος είναι ότι η ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας απαιτεί την άρση των υφιστάμενων εμποδίων που περιορίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία της επιστημονικής γνώσης. Η θέση αυτή έχει υποστηριχθεί σταθερά από της οργανώσεις ψηφιακών δικαιωμάτων, η οποία προωθεί πολιτικές ανοικτής γνώσης και πρόσβασης στην επιστημονική έρευνα. Με την υιοθέτηση του ψηφίσματος με μεγάλη πλειοψηφία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στέλνει ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα πριν από την κατάθεση της επίσημης πρότασης της Επιτροπής. Το κείμενο υπογραμμίζει τη σημασία της ελευθερίας της έρευνας, προτείνει εναρμόνιση των κανόνων μέσω κανονισμού αντί οδηγίας και επαναλαμβάνει τον στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για επενδύσεις στην έρευνα που θα φτάνουν το 3% του ΑΕΠ.
Η «πέμπτη ελευθερία» της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην υλοποίηση της λεγόμενης «πέμπτης ελευθερίας» της ΕΕ: της ελεύθερης κυκλοφορίας της έρευνας, της καινοτομίας και της γνώσης εντός της Ένωσης. Η πρωτοβουλία για το ψήφισμα ξεκίνησε από την ευρωβουλευτή Eszter Lakos, η οποία τόνισε ότι η επιτυχία του ERA εξαρτάται από την άρση νομικών και διοικητικών εμποδίων που περιορίζουν τη συνεργασία και την ανταλλαγή επιστημονικών αποτελεσμάτων μεταξύ χωρών.
Προτάσεις για την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας
Σύμφωνα με τις προτάσεις που έχουν τεθεί στο τραπέζι, δύο βασικά μέτρα θεωρούνται απαραίτητα για να γίνει πραγματικότητα η «πέμπτη ελευθερία»:
- Η καθιέρωση ενός δικαιώματος δευτερογενούς δημοσίευσης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε οι ερευνητές να μπορούν να επαναδημοσιεύουν το έργο τους και να αυξάνεται η πρόσβαση στη γνώση.
- Η θέσπιση μιας γενικής και υποχρεωτικής εξαίρεσης για την επιστημονική έρευνα, με διασυνοριακή ισχύ, που θα εφαρμόζεται τόσο σε ιδρυματικούς όσο και σε ανεξάρτητους ερευνητές.
Οι μεταρρυθμίσεις αυτές θεωρούνται κρίσιμες για την αντιμετώπιση της νομικής κατακερματισμένης κατάστασης που εξακολουθεί να υπάρχει στην Ευρώπη και για τη δημιουργία ενός πραγματικά ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας.
Προοπτικές για το μέλλον της ευρωπαϊκής έρευνας
Καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει την τελική της πρόταση για τον ERA Act, το μήνυμα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι σαφές: η επιστημονική γνώση πρέπει να μπορεί να κυκλοφορεί ελεύθερα, όπως συμβαίνει ήδη με τα αγαθά, τις υπηρεσίες, τα κεφάλαια και τους ανθρώπους στην ενιαία αγορά. Αν το νέο πλαίσιο υλοποιηθεί αποτελεσματικά, θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών οργανισμών και καινοτόμων επιχειρήσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Πηγή άρθρου: https://communia-association.org